Transgresiones sonoras en un parque urbano. Caso de estudio: Parque de la Torre d’en Dolça en el área metropolitana de Tarragona-España
DOI:
https://doi.org/10.37230/CyTET.2026.228.13Palabras clave:
Paisaje sonoro, Paseo sonoro, Espacios naturales urbanos, Efectos sonoros, Experiencia saludableResumen
El estudio analiza el Paisaje Sonoro (PS) del Parque de la Torre d’en Dolça, espacio de transición entre el núcleo turístico de Vila-seca y Salou, y el polígono petroquímico sur de Tarragona (España), con el fin de aportar una visión multisensorial en el diseño y la planificación urbana. Metodológicamente, se aplicaron técnicas cualitativas y cuantitativas con enfoque fenomenológico, combinando observación, cuestionarios, paseos sonoros y el análisis espectrográfico. Los resultados indican que el PS integra fuentes sonoras naturales y humanas junto a sonidos mecánicos, como tráfico automotor, industria, tren y las actividades del parque PortAventura. Estos sonidos externos, aunque no superan los 55 dB(A), resultan intrusivos y afectan la experiencia recreativa, lúdica y saludable de los usuarios.
Descargas
Citas
ALETTA, F., KANG, J. & AXELSSON, Ö. (2016): Soundscape descriptors and a conceptual framework for developing predictive soundscape models. Landscape and Urban Planning, 149, 65-74. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2016.02.001
ALETTA, F., VAN-RENTERGHEM, T. & BOTTELDOOREN, D. (2018): Influence of personal factors on sound perception and overall experience in urban green areas. A case study of a cycling path highly exposed to road traffic noise. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(6). Scopus. https://doi.org/10.3390/ijerph15061118
AMPHOUX, P. (1993): L’identité sonore des villes européennes. (Research Report No. 26). CRESSON, IREC (Institut de Recherche sur l’Environnement Construit). https://hal.science/hal-01366674
BLESSER, B. & SALTER, L. R. (2006): Spaces speak, are you listening?: Experiencing aural architecture. The MIT Press. https://doi.org/10.7551/mitpress/6384.001.0001
EPSTEIN, M. J. (2021): Healing the urban soundscape: Reflections and reverberations. Cities and Health, 5(1-2), 74-81. https://doi.org/10.1080/23748834.2019.1676628
GENERALITAT DE CATALUNYA. DEPARTAMENT DE POLITICA TERRITORIAL I OFICINES PUBLIQUES. DIRECCIO GENERAL D’URBANISME (2003, julio): Pla Director Urbanístic de les Activitats Industrials i Turistiques del Camp de Tarragona. https://dtes.gencat.cat/rpucportal/#/consulta/detallExpedient/204993/documents/
GENERALITAT DE CATALUNYA. DIRECCIÓN GENERAL D’ORDENACIO DEL TERRITORI I URBANISME (2016): Pla Director Urbanístic de reordenació de ĺ àmbito del Centre Recreatiu Turístic de Vila-seca y Salou. https://territori.gencat.cat/ca/01_departament/05_plans/01_planificacio_territorial/plans_urbanistics/plans_directors_urbanistics/pdu_aprovats/Tarragona-i-Terres-de-l-Ebre/pdu_crt/
GORTARI-LUDLOW, J. DE (2010): La revalorización de los sonidos y la calidad sonora ambiental del Barrio Gótico, Barcelona [Tesis doctoral, Universitat Politècnica de Catalunya]. https://www.tdx.cat/handle/10803/31900
HEDBLOM, M., KNEZ, I. & GUNNARSSON, B. (2017): Bird diversity improves the well-being of city residents. En: Murgui, E., Hedblom, M. (eds) Ecology and Conservation of Birds in Urban Environments. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-43314-1_15
HELLSTRÖM, B., NILSSON, M. E., AXELSSON, Ö. & LUNDEN, P. (2014): Acoustic design artifacts and methods for urban soundscapes: A case study on the qualitative dimensions of sounds. Journal of Architectural and Planning Research, 31(1), 57-71. Scopus. https://www.jstor.org/stable/43031024
HERRANZ-PASCUAL, K., ASPURU, I., IRAURGI, I., SANTANDER, Á., EGUIGUREN, J. L. & GARCIA, I. (2019): Going beyond quietness: Determining the emotionally restorative effect of acoustic environments in urban open public spaces. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(7). Scopus. https://doi.org/10.3390/ijerph16071284
HERRANZ-PASCUAL, K., IRAURGI, I., ASPURU, I., GARCIA-PEREZ, I., SANTANDER, A. & EGUIGUREN, J. L. (2022): Integrating soundscape criteria in urban sustainable regeneration processes: an example of comfort and health improvement. Sustainability, 14(6). https://doi.org/10.3390/su14063143
HIGUERAS-GARCÍA, E. & EZQUIAGA-DOMÍNGUEZ, J. M. (2022): Barrios saludables, desde la renovación y el diseño de su espacio público. Ciudad y Territorio Estudios Territoriales, 54(M), 113–130. https://doi.org/10.37230/CyTET.2022.M22.5
IDESCAT (2022): Censo IDESCAT. https://www.idescat.cat/emex/?id=431711
INTERNATIONAL ORGANIZATION FOR STANDARDIZATION (2014): ISO 12913:1. Acoustics-Soundscape-Part 1: Definition and conceptual framework. http://www.iso.org/standard/52161.html
KOGAN, P., GALE, T., ARENAS, J. P. & ARIAS, C. (2021): Development and application of practical criteria for the recognition of potential Health Restoration Soundscapes (HeReS) in urban greenspaces. Science of the Total Environment, 793. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.148541
ORGANIZACIÓN MUNDIAL DE LA SALUD (1999): Guías para el ruido urbano (B. Berglund, T. Lindvall, & D. H. Schwela, Eds.; Centro Panamericano e Ingeniería Sanitaria y Ciencias del Ambiente, Trad.). Organización Mundial de la Salud. https://ruidos.org/Documentos/guia_oms_ruido_1.html
POBLET I TOUS, J. (2015): El dado del tiempo. Las claves de nuestro futuro están en el parque de la Torre d’en Dolça. Clementine Books, S.L.
QUINTERO-SANDREA, C. (2025): Cuestionario: valoración del paisaje sonoro en los servicios ecosistémicos culturales en zonas urbanas aledañas a complejos petroquímicos [Base de datos] Universitat Rovira i Virgili. CORA. Repositori de Dades de Recerca. https://repositori.urv.cat/estatic/PC0041/es_PC4557.html
QUINTERO-SANDREA, C. (2025): Registros sonoros en zonas urbanas aledañas a complejos petroquímicos EmbargoedVersion 1.0 [Base de datos] Universitat Rovira i Virgili. CORA. Repositori de Dades de Recerca. https://repositori.urv.cat/estatic/PC0041/es_PC4454.html
ROFES, J. M. (2021): El Parc de la Torre d’en Dolça. AT Arquitectes de Tarragona, 0(22), 8.
SACCHELLI, S. & FAVARO, M. (2019): A Virtual-Reality and Soundscape-Based Approach for Assessment and Management of Cultural Ecosystem Services in Urban Forest. Forests, 10(731). https://doi.org/10.3390/f10090731
SCHAFER, R. M. (2013): El paisaje sonoro y la afinación del mundo. Arcana Books. https://archive.org/details/murray-schafer-r.-el-paisaje-sonoro-y-la-afinacion-del-mundo-ocr-2013
SOUTHWORTH, M. F. (1967): The sonic environment of cities [Tesis doctoral, Massachusetts Institute of Technology]. https://dspace.mit.edu/handle/1721.1/102214
TORGUE, H. & AUGOYARD, J. F. (1995): A l’écoute de l’environnement: Répertoire des effets sonores. Parenthèses. https://hal.science/hal-01516846
UEBEL, K., MARSELLE, M., DEAN, A. J., RHODES, J. R. & BONN, A. (2021): Urban green space soundscapes and their perceived restorativeness. People and Nature, 3(3), 756-769. https://doi.org/10.1002/pan3.10215
UEBEL, K., RHODES, J. R., WILSON, K. & DEAN, A. J. (2022): Urban park soundscapes: Spatial and social factors influencing bird and traffic sound experiences. People and Nature, 4(6), 1616-1628. https://doi.org/10.1002/pan3.10409
UNITED NATIONS ENVIRONMENT PROGRAMME (UNEP) & WORLD HEALTH ORGANIZATION (Eds.) (1980): Noise. World Health Organization.
WORLD HEALTH ORGANIZATION (WHO) (2018): Environmental Noise Guidelines for European Region: Executive Summary WHO Regional Office for Europe. https://www.who.int/europe/publications/i/item/WHO-EURO-2018-3287-43046-60243
ZHANG, M. & KANG, J. (2007): Towards the evaluation, description, and creation of soundscapes in urban open spaces. Environment and Planning B: Planning and Design, 34, 68-86. https://doi.org/10.1068/b31162
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Carolina A. Quintero-Sandrea, Maria Yolanda Pérez-Albert, Arturo Frediani-Sarfati

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0.
Sin perjuicio de lo dispuesto en la legislación vigente sobre Propiedad Intelectual, y conforme a la misma, el/la los/las autor/a/es/as que publiquen en CyTET cede/n a título gratuito, de modo no exclusivo y sin límite temporal al Ministerio de Transportes, Movilidad y Agenda Urbana los derechos para difundir, reproducir, comunicar y distribuir en cualquier formato actual o futuro, en papel o electrónico, la versión original o derivada de su obra bajo licencia de Creative Commons Reconocimiento-NoComercial-SinObraDerivada 4.0 Internacional (CC BY-NC-ND 4.0), así como para incluir o ceder a terceros la inclusión de su contenido en índices, repositorios y bases de datos nacionales e internacionales, con referencia y reconocimiento en todo caso de la autoría del mismo.
Además, al realizar el envío, el/la los/las autor/a/es/as declara/n que se trata de un trabajo original en el que se reconocen las fuentes que han sido utilizadas en su estudio, comprometiéndose a respetar la evidencia científica y a no modificar los datos originales para verificar o refutar una hipótesis de partida; que el contenido esencial del mismo no ha sido publicado previamente ni se publicará en ninguna otra obra o revista mientras esté en proceso de evaluación en la revista CyTET; y que no se ha remitido simultáneamente a otra publicación.
Los autores deben firmar un Formulario de Cesión de Derechos, que les será enviado desde la Secretaría de CyTET una vez se acepte su artículo para ser publicado.
Con el objetivo de favorecer la difusión del conocimiento, CyTET se adhiere al movimiento de revistas de Open Access (OA) y entrega la totalidad de sus contenidos a diversos índices, repositorios y bases de datos nacionales e internacionales bajo este protocolo; por tanto, la remisión de un trabajo para ser publicado en la revista presupone la aceptación explícita por parte del autor/a de este método de distribución.
Se anima a las/os autoras/es a reproducir y alojar sus trabajos publicados en CyTET en repositorios institucionales, páginas web, etc. con la intención de contribuir a la mejora de la transferencia del conocimiento y de la citación de dichos trabajos.




Enlace a CyTET en Linkedin